Over fantoomgroei en vermogensbelasting

Over fantoomgroei en vermogensbelasting

21 april 2021 11 Door Kaskoe

In mijn post over de beursgang van Deliveroo kwam het al aan bod. En ook eerder heb ik al wel eens laten weten mij ongemakkelijk te voelen over de groeiende kloof tussen verschillende bevolkingsgroepen. Afgelopen maand kwam er een (herdruk van een) boek uit, Fantoomgroei, waar ook een tweedelige serie aan werd gewijd die afgelopen week is uitgezonden.

Fantoomgroei en vermogensbelasting

Fantoomgroei wordt als metafoor gebruikt. Want alhoewel het bruto binnenlands product al jaren stijgt, leidt dit niet tot inkomensgroei voor iedereen. In eerste instantie leek het mij een interessant boek om te lezen, maar na het zien van de serie dacht ik: ‘laat maar’. Alhoewel het thema mij niet loslaat, vond ik de geschetste tegenstellingen zoals vaak in deze discussie erg zwart wit (als je dit nog mag zeggen…).

Valse tegenstellingen

Tegenstellingen zoals het goede oude Philips dat 50 jaar geleden voor woningen, onderwijs en levenslang werk zorgde versus Schiphol dat grondstewardessen inleent op basis van nul-uren contracten. Of de schoonmaker met een nul-urencontract die wordt vergeleken met de vastgoedbaas die druk speculerend alle betaalbare woningen voor de bedremmelde neus van de starter weg biedt. En aan de gesuggereerde oplossingen kon je vaak aan de inhoud al horen welke achterban door diegene die het voorstel deed, bediend werd.

Drie grote problemen

Laat mij duidelijk zijn. Er zijn grote problemen die moeten worden opgelost. Naast het klimaatprobleem zijn dit problemen die de ongelijkheid in de maatschappij in de hand werken. De drie belangrijkste wat Kaskoe betreft: de arbeidsmarkt, de woningmarkt en de belastingscheefgroei.

Het probleem van de ‘over-flexibilisering’ van de arbeidsmarkt

De arbeidsmarkt is wat mij betreft doorgeschoten qua flexibilisering. Tuurlijk moeten we niet meer terug naar de oude Philips-tijden. Maar een nul-urencontract waarbij het risico volledig bij een werknemer wordt neergelegd die daar nauwelijks invloed op uit kan oefenen? Waarbij de lasten volledig worden afgewenteld op de werknemer (en de maatschappij) en de lusten voor de werkgever zijn? Banen zonder enige zekerheid. Niet alleen onzekerheid of je over drie maanden nog een baan hebt, maar ook onzekerheid of je komende week wel voldoende uren kan maken om straks je huur te kunnen voldoen?

Race to the bottom

Of de vele intermediairs die tussen de werkgever en de werknemer staan. Tuurlijk zullen ze een nuttige rol vervullen. Maar is die rol niet vooral nodig vanwege de overmatige hoeveelheid wet- en regelgeving? En de daaruit voortkomende drang van werkgevers om risico’s te willen beheersen? En de race to the bottom om kosten te besparen? Wat is de reden dat Schiphol zelf geen grondstewardessen in dienst heeft?

Geen enkele zekerheid

Er is een groeiende groep mensen die geen enkele vorm van baanzekerheid heeft, die alleen op moet komen draven als er werk is, maar wel wordt geacht daarvoor beschikbaar te zijn. Voor een student die hiervoor zelf kiest wellicht een prima oplossing. Maar als mensen geen andere keuze hebben dan om op deze manier hun geld bij elkaar te verdienen, lijkt mij dat er iets mis is.

Fantoomgroei
Bron: Pixabay

Verhogen minimumloon lost niets op

Er wordt nu ingestoken op het verhogen van het minimumloon. Dat klinkt leuk, maar de onzekerheid los je daarmee niet op. Sterker, je lost er voor grote groepen mensen helemaal niets mee op. Want de kans is groot dat je met die extra verdiensten over de toeslagennorm komt en vervolgens mag terugbetalen. Verhogen minimumloon als losse maatregel lost de fantoomgroei niet op

Banen bieden belonen

De oplossing? Een baan bieden moet weer beloond worden. Nul-urencontracten zouden verboden moeten worden. En: de overheid moet zelf het goede voorbeeld geven. Dus zelf mensen in dienst nemen, ook voor lager geschoold werk. En zelf banen bieden waar mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt kunnen werken, in plaats van hierover druk roeptoeteren maar niets klaarspelen.

Het probleem van de woningmarkt

We hebben absoluut een probleem op de woningmarkt. Er zijn te weinig woningen, de rente is historisch laag en de demografische veranderingen vragen om meer woningen. Als je als starter met een modaal inkomen geen woning kunt kopen, is er iets niet goed.

Pensioenfondsen

Maar is dat de schuld van speculerende vastgoedbazen? In werkelijkheid is die vastgoedbaas vaak een institutionele belegger. Een belegger die bijvoorbeeld kapitaal moet laten groeien om toekomstige pensioenen uit te kunnen keren, of in ieder geval wil voorkomen dat er pensioenen moeten worden gekort. Zo bijt iedere maatregel om vastgoedbeleggers extra te belasten vele arbeiders en ambtenaren indirect in hun staart.

Private beleggers

En het plan van de PvdA om private beleggers met meer dan vijf woningen te belasten met een inkomstenbelasting over de huuropbrengst (de ‘Prins Bernhard-belasting’)? Schattig idee, maar dat betreft maar ongeveer 4 procent van het totaal aantal huurwoningen, dus dat zet niet echt zoden aan de dijk. Ik beschouw het vooral als schreeuwen voor de bühne en de eigen achterban.

Rol van gemeenten

En doen gemeentelijke overheden niet heel hard mee aan de prijsontwikkeling van woningen? In tijden van economische miserie hielden ze grondprijzen kunstmatig hoog uit angst voor een afwaardering wat een gat in hun begroting zou creëren. Om in tijden van economische voorspoed zelf ook gewoon de hoofdprijs te vragen om de gemeentelijke begroting mee te stutten. Om nog maar te zwijgen over trage stroperige procedures en starheid in het aanpassen van bestemmingsplannen.

Vermogenswinst op woningen belasten?

Een andere suggestie die wordt gedaan, is om vermogenswinst op woningen te gaan belasten. Da’s leuk en aardig, maar die belasting is er al. Namelijk in de vorm van het eigen woningforfait en de onroerendezaakbelasting, die beiden gebaseerd zijn op de WOZ-waarde van de woning. Maar dat eigen woningforfait wordt de komende jaren verláágd. Als verzachtende maatregel voor het afbouwen van de hypotheekrente aftrek.

Er is maar één oplossing. Er is schaarste. Dus moet er gewoon heel veel meer gebouwd worden.

Fantoormgroei
Bron: Pixabay

Het probleem van de scheefgroei van de belasting

De afgelopen jaren is er een scheefgroei ontstaan tussen de belasting op (inkomen uit) arbeid en (inkomen uit) vermogen. Zelf heb ik een aantal jaar geleden ‘de overstap’ gemaakt van loonslaaf naar beneficiant uit vermogen.

Uiteraard zag ik als DGA  wel dat er een groot verschil bestaat tussen hoe vermogen wordt belast en hoe arbeid wordt belast. Zowel vanuit de rol van werknemer (ik was destijds in dienst van mijn eigen bedrijf) als die van werkgever.

Werkgevers

De belasting- en regeldruk die je als werkgever in dit land mee mag torsen, weerhoudt er veel zelfstandig ondernemers van om daadwerkelijk de stap te nemen om mensen in dienst te nemen. En de grotere bedrijven? Die optimaliseren zich een slag in de rondte. Met het verder flexibiliseren van de arbeidsschil en het inkopen van eigen aandelen.

En ben je DGA? Met je vermogen in een BV kun je veel meer schuiven dan met het voorkomen van het betalen van inkomstenbelasting in box 1 en vermogensrendementsheffing in box 3. In mijn nieuwe rol betaal ik in ieder geval stukken minder belasting dan toen ik nog inkomsten uit werk ontving. En daar verbaas ik mij oprecht over, want ik verdien (op papier) meer als ooit tevoren.

Vermogensbelasting tegen fantoomgroei

Het meer belasten van vermogen is wat mij betreft absoluut een deel van de oplossing. Maar dan wel gepaard aan echt minder bureaucratie. Een einde aan hypotheekrenteaftrek en het rondpompen van toeslagen. Uitkeringen vereenvoudigen tot een soort van basisinkomen. En de vermogensbelasting zodanig vormgeven, dat je bij vermogenswinst je fair share aan belasting betaalt. Maar er ook rekening wordt gehouden met de situatie dat er ook zoiets bestaat als vermogensverlies, want het lijkt erop dat iedereen is vergeten dat vermogen ook minder kan worden.

Fantoomgroei
Bron: Pixabay

Het Nimby-effect

En dan het grootste probleem dat het oplossen van fantoomgroei in de weg staat: het nimby-effect. Not in my backyard, oftewel, laat anderen maar betalen of lijden. Ook ik heb daar last van, dat geef ik direct toe.

Maar: als we met z’n allen niet een aantal zaken echt structureel op de schop gooien, wordt de kloof alleen maar groter. Dus ik ben bereid. Geen kleine punten en komma’s aanpassen aan bestaande wetgeving. Maar een gezamenlijke visie op in wat voor maatschappij wij willen leven. En op basis van die visie een aantal zaken echt rigoureus aanpakken. Zonder allerlei maatregelen om voor je eigen achterban (en dus voor iedereen) de pijn die het ontegenzeggelijk gaat doen, te verzachten. Ook als mij dat per saldo meer kost, ben ik voor.

Want ook ik heb baat bij een samenleving zonder fantoomgroei, waarbij de kloof tussen de have’s en de have-nots kleiner wordt. Een samenleving waarin iedereen meedoet. Een maatschappij die bovendien een paar andere grote problemen moet zien op te lossen, zoals het klimaatprobleem. Voor die samenleving ontvang ik graag wat minder dividend en betaal ik met liefde wat meer belasting.

Ben jij ook zo klaar met dat geroeptoeter voor de eigen parochie?

Kaskoe haat spam. Lees hier mijn privacyreglement.