Wat is een value trap en hoe voorkom je het?

Wat is een value trap en hoe voorkom je het?

3 februari 2021 4 Door Kaskoe

De afgelopen weken hebben weer eens laten zien dat de waarde van een aandeel niet altijd een weerspiegeling is van het onderliggende bedrijf. Gelukkig zijn de meeste lezers van Kaskoe wel zo slim om in te zien dat de aandelen van een zieltogende onderneming die computergames met verlies verkoopt, geen 400 USD waard zijn. Maar het omgekeerde komt ook voor: aandelen die te ‘goedkoop’ zijn in vergelijking met de onderliggende waarde. Dat noemen we een value trap, in goed Nederlands een ‘waarde val’. Wat is een value trap en hoe voorkom je het?

Kaskoe doet in tegenstelling tot de horde op r/WallStreetBets niet aan gokken maar aan investeren. Investeren in waarde aandelen die bovendien een groeiend dividend genereren. Of in groeiaandelen waarvan de aandelenkoers op termijn stijgt en er koerswinst ontstaat. In beide situaties is het zaak om value traps te voorkomen.

Wat is een value trap?

Een value trap is een aandeel dat, op basis van een koers-winst verhouding, cashflow of boekwaarde, ten onrechte goedkoop lijkt. Met andere woorden: het aandeel lijkt op grond van de variabelen goedkoop. Maar uiteindelijk blijkt de intrinsieke waarde van het aandeel veel minder waard te zijn dan je op grond van de variabelen dacht.

Heb jij ooit een aandeel gekocht waarvan je dacht dat het een koopje was? Jij dacht dat het goedkoop was, om de koers vervolgens verder en verder af te zien dalen? Dan ben jij waarschijnlijk ook in een value trap getrapt. Het aandeel leek een koopje in vergelijking met de historische prijs, de waardering van de concurrenten of de toekomstige winst. Maar die lage prijs bleek een waarschuwing voor slechtere tijden die het onderliggende bedrijf tegemoet zag.

Value trap
Bron: Pixabay

Het is trouwens goed om te weten dat er geen exacte grens is aan te geven of een aandeel een value trap is of niet. De waardering van een bedrijf is geen exacte wetenschap. Bovendien maken we zelf ook regelmatig bewust of onbewust denkfouten die ons beoordelingsvermogen vertroebelen.

Hoe ontstaan value traps?

Er zijn verschillende redenen hoe value traps kunnen ontstaan. Als we weten hoe value traps ontstaan, kunnen we wellicht voorkomen dat we erin trappen. Dus laten we eens wat redenen onder de loep nemen.

Cyclische aandelen op hun top van de cyclus

Sommige bedrijven zijn cyclisch van aard. Bij economische groei doen ze het heel erg goed, en zodra de groei minder wordt, dalen omzet en winst. De top van zo’n cyclus markeert vaak een value trap. Hoge omzetten, hoge winsten, jaren van groei, goede cash flow. Als je op de top van zo’n cyclus koopt, is de kans groot dat je de jaren daarna weinig plezier beleeft van je aankoop. Het goede nieuws: een cyclus kent uiteindelijk meestal ook een dal waarna de groei weer begint.

Value trap
Bron: Pixabay

Permanent gewijzigde marktomstandigheden

Markten zijn continu in beweging. En als het goed is, bewegen bedrijven mee. Maar soms is er sprake van een disruptieve situatie die de marktomstandigheden permanent wijzigen. En momenteel hebben we te maken met een voor sommige sectoren disruptieve situatie. Online kopen en werken zou wel eens meer here-to-stay kunnen zijn dan we nu met z’n allen willen. Dat heeft gevolgen voor bijvoorbeeld retailbedrijven die de omslag naar online te laat maken. Of vastgoedbedrijven die een overmatige hoeveelheid kantoor en winkelpanden in hun portfolio hebben.

Value trap
Bron: Pixabay

Boekhoudkundig gegoochel

Een andere reden waardoor value traps kunnen ontstaan, is boekhoudkundig gegoochel. Voor ons als eenvoudige retailbelegger is het vaak lastig om dit soort situaties te doorzien of te herkennen. Denk aan schandalen als Enron, Ahold, Imtech en meer recent Wirecard. De overeenkomst: boekhoudkundig gegoochel of zelfs gewoon frauduleus handelen om de realiteit voor de buitenwereld mooier voor te doen dan die in werkelijkheid was. Op het moment dat een deel van de markt onderkent dat er wat mis is, daalt de koers en ontstaat er een value trap.

Value trap
Bron: Pixabay

Te veel naar historie kijken

Soms lijken aandelen laag gewaardeerd op basis van eerdere winsten. Maar de markt waardeert bedrijven vooral op toekomstige winsten en toekomstige winstgroei. Als je te veel naar het verleden kijkt en te weinig oog hebt voor de toekomst van een onderneming riskeer je in een value trap te lopen.

Hoe kan je een value trap onderscheiden van een koopje?

 Vooropgesteld: Kaskoe pretendeert niet dat je te allen tijde kunt voorkomen in een value trap verstrikt te raken. Maar nu we weten wat een value trap is, kunnen we wel een aantal factoren benoemen aan de hand waarvan we mogelijke value traps kunnen identificeren. Wat zijn signalen die kunnen duiden op een value trap?

Meerjarige daling marktaandeel

Als een onderneming marktaandeel verliest ten opzichte van de concurrentie kan dat een signaal zijn. Ook een lager groeitempo dan vergelijkbare bedrijven is een waarschuwing. Let wel dat een dalende omzet niet persé een indicator van een value trap hoeft te zijn. Ook in krimpende markten heb je bedrijven die het beter doen dan hun concurrenten.

Vergelijk variabelen met het vijf-jaars gemiddelde

Het is altijd goed om variabelen als de koerswinst-verhouding, de schuldverhouding, dividendrendement onder de loep te nemen. Maar naast het interpreteren van die losse variabelen, is het belangrijk om deze te vergelijken met hun drie- of vijfjarig gemiddelde. Is de actuele PE-waarde lager dan het gemiddelde? En is de verhouding debt-to-assets hoger? Is het dividendrendement flink hoger (wat kan duiden op een structureel lagere koers van het aandeel of op een dividend trap)? Dit zijn signalen om verder te onderzoeken.

Vergelijk variabelen met sectorgenoten

Als je toch bezig bent om deze variabelen te bekijken, leg deze dan ook eens naast de sectorgenoten. Bij veel diensten waarmee je aandelen kunt analyseren, heb je ook mogelijkheden om variabelen te vergelijken met sectorgenoten. In veel gevallen moet je wel betalen voor dergelijke informatie. Maar als je dat helpt een value trap te ontlopen, is dat wellicht de investering waard.

Bron: SeekingAlpha.com

Goocheltrucs in de boekhouding

Alhoewel het bijna onmogelijk is om zelf potentiële boekhoudschandalen te identificeren, zijn er wel een paar rode vlaggen te herkennen. Veelvuldig geschuif van winstbegrippen is een bekende. En wat gebeurt er met eenmalige mee- of tegenvallers? Idealiter pluis jezelf financiële jaarverslagen uit. Maar het lezen van rapporten of informatie van betrouwbare en onafhankelijke media helpt ook. Bij alle bekende voorbeelden als Enron, Ahold, Imtech en Wirecard waren er financiële journalisten of analisten die serieuze vraagtekens stelden, ver voordat de problemen markt breed werden erkend. Bedenk dat waar rook is, simpelweg gewoon uiteindelijk ook vaak vuur is.

Bron: Pixabay

Kijk naar het management

Beroerd management kan iedere onderneming ten gronde richten. Maar hoe kom je daar als simpele leek of goedbedoelende amateur achter? Een paar indicatoren: koopt of verkoopt het management eigen aandelen? Kopen is meestal een goed teken, verkopen kan duiden op toekomstige ellende. Sowieso is een management dat aandelen in het eigen bedrijf heeft, een goed teken.

Hoe goed zijn de voorspellingen die het management doet over de financiële verwachtingen? Ik heb liever aandelen van een bedrijf waarvan het management structureel de verwachtingen overtreft. In plaats van een soort Hugo de Jonge-management dat structureel ‘over-promised’ en ‘under-delivered’…

Ben jij wel eens in een value trap gevallen?

Kaskoe haat spam. Lees hier mijn privacyreglement.