Wat is verliesaversie en hoe kan jij je er tegen beschermen?

Wat is verliesaversie en hoe kan jij je er tegen beschermen?

15 april 2020 4 Door Kaskoe

De afgelopen weken kan je gerust bevreemdend noemen. Een groot aantal mensen is overleden als gevolg van het corona-virus. We proberen massaal te wennen aan wat de anderhalve-meter economie is gaan heten. Weliswaar lijken de maatregelen te helpen. Maar nog steeds neemt het aantal besmettingen en ziekenhuisopnames toe.

Foto van Ab Donker

Ondertussen ligt het sociale leven op een zeer laag pitje. En ligt de economie op haar gat en komt het IMF met alarmerende prognoses. Met al deze persoonlijke, sociale en economische verliezen, is dit misschien wel het beste moment om iets te schrijven over verliesaversie. Wat is verliesaversie en hoe kan jij je er tegen beschermen?

Wat is verliesaversie en hoe kan jij je er tegen beschermen?

Alhoewel ik het persoonlijk verlies en het verlies van het verminderen van de sociale, menselijke en persoonlijke interactie niet wil vergelijken met economisch verlies, is de werking van het fenomeen verliesaversie identiek. De mens is geneigd de pijn van verlies veel meer te voelen dan de vreugde van winst. Het is een erfenis uit ons prehistorische verleden, waarbij het een nuttig instrument was om te overleven. Ongeacht de setting is het handig om te weten: wat is verliesaversie en hoe kan jij je er tegen beschermen?

Verliesaversie om gewenst gedrag te sturen

Verliesaversie is één van de vele biases die onze hersenen bochten af laat snijden om de dagelijkse veelheid aan beslissingen te kunnen nemen. Maar in onze moderne wereld werkt dit automatisme nog steeds op dezelfde manier als vroeger in het wild. Dat leidt tot denkfouten en irrationeel gedrag. Wij proberen ten koste van alles verlies te voorkomen. Het mechanisme is zo sterk dat het wordt ingezet in webshops en marketinguitingen om mensen richting de gewenste uitkomst te sturen. Of op tekstkarren in drukke gebieden om afstand van elkaar te houden.

Tekstkar Noorderplantsoen
Hoe het verlies van € 390,- aan boete wordt vergeleken met de winst om elkaar aan te kunnen raken…

Verliesaversie (of Loss Aversion) is een bias waarbij je liever een verlies vermijdt dan dat je dezelfde hoeveelheid in winst ontvangt. De pijn van het verlies voelt zelfs twee keer zo sterk als het plezier van het krijgen. De bias “helpt ons” bij het snel en intuïtief nemen van beslissingen, zoals dat vroeger in de prehistorie handig kon zijn. Gedragspsychologen Kahneman en Tversky ontdekten het fenomeen verliesaversie tijdens hun onderzoek naar de prospect theory.

Het probleem van de Aziatische ziekte

Deze prospect theory (of vooruitzichttheorie) is in meerdere opzichten ook interessant. In de eerste plaats laat het zien dat de wijze of omstandigheden waarop een dilemma wordt voorgesteld, van grote invloed is op de gemaakte keuze. Extra pikant is dat deze theorie werd aangetoond met het ‘probleem van de Aziatische ziekte’… Dit is geen grap, zoals onderstaand plaatje laat zien.

Wat is verliesaversie en hoe kan jij je er tegen beschermen?
Fragment uit de Nederlandse editie van Thinking Fast and Slow, Daniel Kahneman

Verliesaversie en beleggen

Terug naar verliesaversie. En gerelateerd aan het onderwerp van mijn blog, dividend beleggen. Wat is verlies aversie en hoe kan jij je er tegen beschermen? Hoe manifesteert het zich in beleggen? En hoe kan je de intuïtieve reactie overwinnen en proberen de besluitvorming te verschuiven naar de rationele kant van je brein?

Wat is verliesaversie?

Uit het onderzoek van Kahneman en Tversky blijkt dat de waarde die aan verlies wordt gehecht ruim twee keer groter is dan de waarde die wordt toegekend aan winst. Mensen nemen eerder grote risico’s wanneer het gaat om verliezen en kleinere risico’s bij winsten. Men is geneigd verlies zoveel mogelijk te vermijden, ook als dit gepaard gaat met grote onzekerheid. Deze afkeer van verlies kan dus zo krachtig zijn dat het zelfs leidt tot extra risico’s.

Wat is verliesaversie en hoe kan jij je er tegen beschermen?

Het interessante van het onderzoek van Kahneman en Tversky, is dat het gebaseerd is op gedragsexperimenten in plaats van op abstracte theorieën.

Een voorbeeld: je mag wedden op het gooien van een Euromunt. Bij munt verlies je EUR 100. En bij kop win je EUR 150. Is dit een aantrekkelijke gok?

Rationeel beschouwd is dit een weddenschap waar de kans op winst groter is dan de kans op verlies. Maar desondanks vinden de meeste mensen dit geen prettige keuze. Het psychologische verlies van EUR 100 is veel groter dan het plezier van het winnen van EUR 150.

Om de mate van uw afkeer van verlies te meten, kan jij jezelf het volgende afvragen: wat is de kleinste winst die ik nodig heb om het mogelijke verlies van EUR 100 in evenwicht te brengen bij het aangaan van die weddenschap? Voor de meeste mensen is dit antwoord een factor 1,5 tot 2,5.

Hoe manifesteert verliesaversie zich bij beleggen?

Verliesaversie is iets waar beleggers rekening mee moeten houden. Het kan zich op een aantal manieren manifesteren. Voorbeelden:

  • Investeren in gegarandeerde investeringen met een laag rendement in plaats van veelbelovende investeringen met een hoger risico.
  • De verliezers vasthouden en je winnaars verkopen.
  • Een goed aandeel verkopen om winst te realiseren terwijl fundamentele analyse laat zien dat de kans groot is dat je bij langer aanhouden een grotere winst is te realiseren.
  • Jezelf wijsmaken dat een investering, dat in de min staat, geen verlies is. Een papieren verlies is ook een verlies en vooral een neiging het verliesgevoel uit te stellen door het niet te beseffen.

Wat zijn manieren hoe jij je tegen verliesaversie kan beschermen?

  • Maak een analyse voordat je een aandeel koopt. Een van de manieren om emotie bij beleggen weg te nemen, is door voorafgaand aan een investeringsbeslissing een analyse te maken en deze regelmatig opnieuw te bekijken. Bij iedere investering maak ik een analyse en sinds een jaar publiceer ik deze ook op Kaskoe. Iedere week evalueer ik minimaal één van mijn aandelenposities, mede aan de hand van de eerdere analyse. Op deze manier evalueer ik dus jaarlijks iedere positie minimaal één keer.
Analyse
  • Je kunt de emoties ook buiten de deur houden door gebruik te maken van stop-loss triggers. Iedere serieuze broker biedt op zijn handelsplatform mogelijkheden om positie automatisch te verkopen als het onder een door jouzelf vastgestelde koers komt. Zelf maakt Kaskoe geen gebruik van stop-loss triggers omdat deze niet passen in mijn buy-and-hold strategie waarin ik mijzelf dividend uitkeer.
  • En een andere manier, die niet voor iedereen is weggelegd, is het gebruik maken van verliezen om belasting te optimaliseren. Indien je belegt vanuit een BV heb je te maken met de grondslagen voor waardering en resultaatbepaling. Je beleggingen kan je op twee manieren waarderen. Ofwel kan je ze waarderen tegen de actuele marktwaarde. Ofwel je waardeert volgens de verkrijgingsprijs dan wel lagere marktwaarde. Indien je de tweede grondslag hanteert, kan het gunstig zijn een bleeder te verkopen om een verlies te creëren waarmee je vennootschapsbelasting vermindert of voorkomt. Hierdoor krijgt je verlies toch nog een positieve wending.

Welke tips heb jij om de effecten van verliesaversie in deze Corona-crisis tegen te gaan?